Dlaczego warto
z nami współpracować?

Trwa druga edycja jesiennej akcji sprzątania rzek “Cała Polska na kajaki” organizowana przez Fundację Czysta Rzeka z okazji Światowego Dnia Rzek. Od 1 do 27 września 2026 roku w 16 województwach wolontariusze ruszą na spływy, by z poziomu wody oczyścić szuwary i trudno dostępne zakątki rzek z zalegających odpadów. Finał akcji odbędzie się 27 września w Lublinie.  Kolejny raz podejmujemy wyzwanie z okazji Światowego Dnia Rzek – zapraszamy do sprzątania z kajaka. Poprzednia, premierowa edycja, pokazała ogromny potencjał tej inicjatywy. W akcję włączyły się firmy kajakowe, stowarzyszenia i szefowie sztabów Operacji Czysta Rzeka. Chcemy by Cała Polska na kajaki stała się cyklicznym wydarzeniem ważnym nie tylko dla kajakowej społeczności – mówi Katarzyna Szczecińska – koordynatorka akcji. Cała Polska na Kajaki to inicjatywa Fundacji Czysta Rzeka, która angażuje mieszkańców całego kraju w działania na rzecz ochrony środowiska podczas wiosennej akcji – Operacji Czysta Rzeka. Organizatorzy chcą pokazać, że rzeki wymagają naszej troski będąc jednocześnie doskonałym miejscem do aktywnego wypoczynku. Przez cały wrzesień w 16 województwach organizowane będą lokalne spływy kajakowe prowadzone przez lokalne sztaby. Wydarzenia te są promocją kajakarstwa i spędzania czasu na świeżym powietrzu, jednak przede wszystkim budują świadomość, że każdy może mieć realny wpływ na stan najbliższego otoczenia. Finał akcji w Lublinie Zwieńczeniem akcji będzie finał nad Zalewem Zemborzyckim i na rzece Bystrzycy w Lublinie.  Wydarzenie rozpocznie się o godzinie 11.00 w Marinie nad Zalewem Zemborzyckim (ul. Krężnicka 6A) od rejestracji uczestników i wydawania pakietów wolontariusza. Po oficjalnym powitaniu i krótkiej odprawie o godzinie 11.45 uczestnicy wyruszą na wspólny spływ kajakowy połączony ze sprzątaniem. Po zakończeniu akcji na uczestników będzie czekał ciepły posiłek. Jednym z punktów programu będzie konkurs na „Najciekawsze Znalezisko”, w którym nagrodzone zostaną najbardziej nietypowe przedmioty odnalezione podczas sprzątania. Nie zabraknie także sportowych emocji – uczestnicy zmierzą się w wyjątkowych regatach kajakowych, podczas których będą musieli przepłynąć wyznaczony dystans z workiem odpadów zebranych podczas akcji. Rywalizacja odbędzie się w dwóch kategoriach: rodzinnej, z udziałem dzieci, oraz otwartej dla wszystkich chętnych. Jak dołączyć do akcji? Udział w akcji jest bezpłatny. Każdy może zorganizować akcję, wystarczy zadeklarować chęć udziału pisząc maila na adres rzeka@operacjarzeka.pl. Uczestnicy będą mogli dołączyć do spływu zapisując się przez stronę organizatora. Zakładamy mobilizację sztabów w każdym województwie i organizację przynajmniej jednej akcji w każdym z nich.  W pierwszej edycji, w akcji wzięło udział niemal 300 wolontariuszy, którzy wyłowili z rzek 4,5 tony odpadów. Liczymy, że w tym roku będzie nas jeszcze więcej – mówi Daniel Parol – prezes Fundacji Czysta Rzeka, która jest koordynatorem akcji.  Jak dołączyć do spływu w swoim województwie? Uczestnicy na poszczególne spływy mogą rejestrować się przez stronę https://polskanakajaki.pl/ . Na mapie wystarczy wybrać województwo, które nas interesuje i zarejestrować się do akcji. Organizatorami akcji w województwach są firmy kajakowe, organizacje, grupy nieformalne dla których troska o środowisko naturalne stanowi ważny element działalności. Organizatorzy akcji lokalnych szczegółowo opisują trasy i planowany czas spływów. Zaplanowanych jest już ponad 20 akcji w całej Polsce, a nadal można dołączyć jako organizator pisząc wiadomość na adres z rzeka@operacjarzeka.pl. Sprzątana będzie między innymi rzeka Bóbr w dolnośląskim, San w podkarpackim, czy Łupawa w pomorskim – mówi Katarzyna Szczecińska.  Historia akcji Pomysłodawcą wydarzenia jest Daniel Parol, który jest jednocześnie inicjatorem Operacji Czysta Rzeka, w ramach której co roku od 8 lat przeprowadzane są wiosenne akcje sprzątania rzek i ich okolic. To inicjatywa, która od lat łączy ludzi w trosce o nasze wspólne środowisko, aktywizując mieszkańców i turystów do dbania o przyrodę. W ciągu 8 edycji udało nam się zmobilizować 42264 uczestników i zebrać 808 ton śmieci.  Cała Polska na kajaki po raz pierwszy odbyła się w 2025 roku. W akcji wzięło udział prawie 300 osób, które zebrały 4,5 tony śmieci.   Szczegóły akcji i regulamin znajdują się na stronie: https://polskanakajaki.pl Facebook Partnerzy akcji: sieć sklepów Biedronka, polska marka DAFI, Generali, Toyota Auto Podlasie. Partnerem wydarzenia jest Samorząd Województwa Pomorskiego. Partnerem Regionalnym wydarzenia jest Województwo Podkarpackie.  Koordynatorka akcji/kontakt dla mediów: Katarzyna Szczecińskak.szczecinska@operacjarzeka.pltel. 789 149 904 

68 uczniów z trzech olsztyńskich szkół podstawowych, dziesiątki godzin lekcji warsztatowych nad jeziorami i rzeką, kilkanaście worków pełnych odpadów zebranych podczas akcji terenowych i ekscytujące wyprawy naukowe na drugi koniec Polski – tak wyglądał program edukacyjny „Życie nad wodą”. Inicjatywa zorganizowana przez Fundację Czysta Rzeka, zrealizowana dzięki grantowi Meridiam Endowment Fund oraz wsparciu partnera Dobra Energia dla Olsztyna sp. z o.o., zakończyła się spektakularnymi wyjazdami do Wrocławia oraz Gdyni. Program „Życie nad wodą” miał na celu zaszczepienie w młodych ludziach odpowiedzialności za najbliższe otoczenie przyrodnicze poprzez „adopcję” lokalnych akwenów i pełnienie nad nimi całorocznej opieki. Uczniowie przez cały rok regularnie spotykali się z ekspertami Fundacji Czysta Rzeka: dr. inż. Konradem Staweckim, hydrobiologiem oraz Izabelą Sałamachą, edukatorką ekologiczną i przyrodniczą, a także przewodniczką kąpieli leśnych, łącząc wiedzę teoretyczną z praktyką. Cała przygoda rozpoczęła się jesienią, kiedy to odbyły się pierwsze warsztaty edukacyjne nad wodą, połączone z akcją sprzątania brzegów oraz wyciszającą kąpielą leśną. Zimą młodzież prowadziła samodzielne obserwacje przyrody, zapisując swoje wnioski w specjalnie opracowanych na cele projektu dzienniczkach. Wiosną uczestnicy dwukrotnie spotkali się z edukatorami w swoich „wodnych laboratoriach” pod gołym niebem, by przeprowadzić profesjonalne badania jakości i czystości wody oraz uruchamiać zmysły w celu pogłębiania kontaktu z naturą. Kulminacją tych działań były akcje sprzątania nad zaadoptowanymi akwenami, podczas których uczniowie własnoręcznie usuwali odpady zagrażające lokalnemu ekosystemowi. W projekcie wzięły udział trzy szkoły z Olsztyna, z których każda otoczyła troską inny obiekt przyrodniczy: Z Olsztyna na naukowe szlaki: Wrocław i Gdynia Zwieńczeniem całorocznego zaangażowania i pracy były dedykowane wycieczki edukacyjne dla trzech klas, w których wzięło udział łącznie 68 uczniów dwóch klas siódmych i jednej klasy piątej. Siódmoklasiści wyruszyli w daleką, bo aż do Wrocławia, wyprawę nad Odrę, gdzie mieli szansę poznać niuanse meandrowania rzeki w mieście na przestrzeni lat. Wielki edukacyjny finał odbył się natomiast w nowoczesnym centrum wiedzy o wodzie – Hydropolis, gdzie młodzi ludzie badali tajemnice głębin, zwiedzali strefy ekologiczne oraz poznawali globalne procesy klimatyczne, a następnie wzięli udział w warsztatach w laboratorium, odkrywając tajemnice śledztwa.  Z kolei młodsi koledzy z klasy piątej przeżyli wielką morską przygodę w Gdyni. Wizytę nad morzem rozpoczęli od podziwiania imponujących statków w gdyńskim porcie, w tym legendarnego okrętu „Błyskawica”. Stamtąd spacerem udali się na plażę, gdzie z wielką przyjemnością schłodzili się w wodach Bałtyku. Pełen wrażeń dzień zwieńczyła wizyta w Centrum Nauki Experyment. Uczniowie mogli samodzielnie poeksperymentować na tamtejszych wystawach stałych. Ich szczególną uwagę przykuły interaktywne ekspozycje ściśle związane z ideą projektu, takie jak: „Hydroświat”, „Tajemnice głębin” oraz „Drzewo życia”. „Edukacja ekologiczna w murach szkolnych jest ważna, ale to wyjście w teren i możliwość doświadczania przez cały rok dają trwałe rezultaty. Kiedy młody człowiek najpierw sam bada, a potem sprząta rzekę czy jezioro w swojej okolicy, obserwuje ją przez niemal cztery pory roku, a na koniec wyrusza do nowoczesnego centrum nauki nad morze czy nad inną wielką rzekę zaczyna rozumieć, że woda to połączony, żywy krwioobieg, od którego zależy kondycja całej planety. Poprzez takie angażujące działania realnie możemy wpływać na kondycję lokalnej przyrody i chronić ją. Kończymy ten rok z poczuciem, że zasialiśmy w uczniach ziarno prawdziwej odpowiedzialności za środowisko i uruchomiliśmy poczucie sprawczości w najbliższym otoczeniu, blisko domu czy szkoły, w swoim mieście, czyli w Olsztynie” – podsumowuje Izabela Sałamacha, koordynatorka projektów edukacyjnych Fundacji Czysta Rzeka. Współpraca dla klimatu i edukacji Program był realizowany w Olsztynie w ramach grantu Meridiam Endowment Fund oraz przy wsparciu partnera – Dobra Energia dla Olsztyna sp. z o.o. Patronat Honorowy nad programem objęli: Prezydent Olsztyna Robert Szewczyk oraz Warmińsko-Mazurska Kurator Oświaty – Jolanta Weronika Skrzypczyńska. „Współczesna ochrona środowiska opiera się na dwóch filarach: nowoczesnej, infrastrukturalnej transformacji oraz świadomym społeczeństwie. Jako Dobra Energia dla Olsztyna na co dzień dbamy o to pierwsze, ale wiemy, że bez ciągłej edukacji najmłodszych pokoleń nie zmienimy przyszłości naszych zasobów przyrodniczych. Jesteśmy dumni, że mogliśmy wesprzeć tak wartościowy, angażujący i pełen pasji program. Widząc zaangażowanie tych uczniów na warsztatach i podczas akcji sprzątania, wiemy, że ta inwestycja zwróci się nam wszystkim z nawiązką. Takie praktyczne lekcje i dbałość o czystość środowiska bezpośrednio przyczyniają się do ochrony bioróżnorodności w naszym regionie” – podkreśla Krzysztof Witkowski, prezes zarządu spółki Dobra Energia dla Olsztyna, partnera projektu. Fundacja Czysta Rzeka podkreśla, że doświadczenia zebrane podczas olsztyńskiej edycji programu staną się inspiracją do kontynuowania i rozwijania projektów edukacyjnych mających na celu ochronę ekosystemów wodnych w kolejnych latach. O Fundacji Czysta Rzeka: Organizacja pozarządowa bazująca na wieloletnim doświadczeniu przeprowadzania akcji społecznego sprzątania rzek i terenów zielonych pod nazwą „Operacja Czysta Rzeka”. Warmia i Mazury plasują się wysoko wśród zaangażowanych w tę inicjatywę regionów. Tylko w tym roku odbyły się tutaj 116 akcji, w ramach których 3754 uczestników zebrało ponad 60 ton odpadów. W 2023 r. za działania promujące ochrony przyrody na Warmii Operacja Czysta Rzeka wygrała w plebiscycie KLIMATYCZNI. Skupia wokół siebie zaangażowaną społeczność, która usuwa odpady z łona natury, promując postawę ekologicznej wrażliwości. Obecnie fundacja koncentruje swoje działania na długofalowej edukacji ekologicznej w zakresie ochrony zasobów wodnych, odpowiedzialnego i prośrodowiskowego stylu życia, w tym zarządzania odpadami oraz promocji zrównoważonego rozwoju społeczności lokalnych. Fundatorem Fundacji Czysta Rzeka jest 5 Strona Sp. z.o.o – wydawca czasopisma „Kraina Bugu”, inicjator Operacji Czysta Rzeka. Więcej informacji na https://czystarzeka.org/.

Młodzi Polacy są dramatycznie przebodźcowani, a tradycyjne metody walki ze stresem akademickim przestają wystarczać. Z okazji nadchodzącego Dnia Leniwych Spacerów (19 czerwca), Fundacja Czysta Rzeka publikuje raport z badania „Kontakt z naturą a dobrostan psychiczny studentów krakowskich uczelni”. Diagnoza zrealizowana w ramach projektu „Mosty Partycypacji” pod patronatem międzynarodowej organizacji Forest Therapy Hub (FTHub) przynosi alarmujące wnioski: studenci jednomyślnie uznają zbawienny wpływ przyrody na zdrowie psychiczne, jednak infrastruktura uczelni oraz bariery systemowe drastycznie odcinają ich od regeneracji. Paradoks zielonego Krakowa: studenci odcięci od natury przy uczelniach Zrealizowane badanie ankietowe obala mit, jakoby współczesna młodzież unikała kontaktu z naturą. Aż 81% respondentów odwiedza tereny zielone co najmniej raz w tygodniu,a najpopularniejszymi aktywnościami są spacer (93%) oraz spotkania ze znajomymi (78%). Co więcej, studenci wykazują pełną świadomość, że przebywanie na łonie natury ma terapeutyczny wpływ natury na zdrowie. 96% zgadza się, że kontakt z naturą redukuje stres, a 91% – że bezpośrednio wpływa na ich dobrostan psychiczny. Gdzie leży zatem problem? Diagnoza obnaża głębokie napięcie strukturalne. Tylko 36% studentów deklaruje silne poczucie związku z przyrodą w bezpośredniej okolicy, w której studiuje. Jednak dostępność do terenów zielonych na samych uczelniach oceniana jest dość nisko – aż 33% badanych wystawia swojej uczelni ocenę negatywną (dla porównania: infrastrukturę całego Krakowa negatywnie ocenia zaledwie 7%). Wśród osób biorących udział w badania można zauważyć różnice zdań zależnie od uczelni, na której studiują – na Uniwersytecie Komisji Edukacji Narodowej (UKEN) odsetek niezadowolonych wynosi aż 51%, podczas gdy na Uniwersytecie Jagiellońskim (UJ) jest to 21%. Okazuje się również, że kontakt z przyrodą ma charakter wyłącznie spontaniczny. Ustrukturyzowane techniki regeneracji – joga, uważność, ćwiczenia oddechowe czy kąpiele leśne – pozostają w głębokim cieniu, a 18% studentów nie korzysta z żadnej z nich. Japońska praktyka shinrin-yoku (kąpiele leśne) to wciąż nisza: słyszało o niej 33% badanych, a realnie doświadczyło zaledwie 10% całej próby (choć świadomość ta wyraźnie rośnie wraz z wiekiem – od 22% w grupie najmłodszej do 77% u osób powyżej 26 roku życia). Głos ekspertów: przebodźcowanie, system i alchemia uważności Raport Fundacji Czysta Rzeka zestawia twarde dane statystyczne z eksperckim głosem praktyków oraz samych nauczycieli akademickich, wskazując na konieczność głębokich zmian. „Lektura raportu pozwala zauważyć paradoks: młodzi ludzie intuicyjnie wiedzą, że przyroda im służy, ale kontakt z nią pozostaje przypadkowy. W świecie ekranów i ciągłej presji efektywności natura pozostaje jednym z niewielu środowisk, które nie oczekuje od człowieka żadnej wydajności – tam można po prostu być. Wyniki badania pokazują ogromną otwartość studentów. To jasny sygnał dla uczelni i instytucji zdrowia psychicznego: wsparcie dobrostanu nie musi ograniczać się do gabinetów terapeutycznych czy sal wykładowych. Musimy zacząć pytać o warunki wspierające młodzież na co dzień, a łatwo dostępna, inkluzywna natura jest jednym z nich” – podkreśla Marta Grabowska, trenerka międzynarodowej organizacji Forest Therapy Hub, która objęła patronat nad raportem. Z perspektywy edukatorów i przewodników, którzy bezpośrednio pracują z technikami redukcji stresu, kluczem do ratowania zdrowia psychicznego jest przejście od teorii do doświadczenia zmysłami: Z kolei analiza barier wykazuje, że przeszkody w kontakcie z naturą nie wynikają ze złej woli młodzieży, ale z trudnej sytuacji życiowej: aż 79% studentów wskazuje na brak czasu, 60% na obciążenie nauką lub pracą, a 49% na krakowski smog. „Przeciążenie, presja ekonomiczna i zmęczenie to efekt uwarunkowań systemowych, a nie wina jednostek. Dane EUROSTUDENT VIII są bezwzględne: blisko 60% studentów w Polsce pracuje, a 74% z nich robi to, by pokryć koszty utrzymania. Dodatkowo żyjemy z urządzeniami w kieszeniach, które działają jak kasyna – uzależniają i wysysają resztki uwagi. Sama jako studentka i obecna doktorantka wpadałam w to błędne koło zmęczenia. Ratunkiem okazała się przyroda i prosta praktyka siedziska (sit-spot) – regularne wracanie w jedno, bliskie miejsce i 5-minutowa obserwacja otoczenia. To pomogło mi zakorzenić się w Krakowie po izolacji. Czas, by polskie uczelnie – wzorem Cornell University czy Uniwersytetu w Utrechcie – wprowadziły programy typu 'Nature Rx’, outdoorowe przestrzenie dydaktyczne, ogrody i dziedzińce umożliwiające regenerację między zajęciami” – podsumowuje Gabriela Chomiczewska, doktorantka Uniwersytetu Jagiellońskiego i druga z inicjatorek badania. Czego oczekują studenci? Konkretne żądania zmian Młodzież akademicka nie chce kolejnych ulotek ani tekstowych poradników (poparcie dla form mediowo-tekstowych wyniosło zaledwie 13%). Aż 68% respondentów domaga się systemowej edukacji o wpływie natury na psychikę, wskazując jasne preferencje: Dominującym kanałem, w którym studenci szukają informacji o tego typu praktykach, są media społecznościowe (69%). To tam Fundacja Czysta Rzeka, w ramach projektu „Mosty Partycypacji”, planuje rozwijać kampanie edukacyjne, które odczarują mit, że uważność w naturze to skomplikowana filozofia dla wybranych. O projekcie i partnerach: Diagnoza powstała w ramach projektu „Mosty Partycypacji: NGO dla polityk publicznych” (nr FERS.04.06–IP.04–0062/23), dofinansowanego przez Unię Europejską ze środków programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego. Fundacja Czysta Rzeka to organizacja pozarządowa, wywodząca się z ogólnopolskiej akcji „Operacja Czysta Rzeka”. Oprócz działań na rzecz czystości ekosystemów wodnych, fundacja aktywnie rozwija programy edukacji przyrodniczej oraz upowszechnia nowoczesne narzędzia ochrony zdrowia psychicznego oparte na kontakcie z naturą. O badaniu „Kontakt z naturą a dobrostan psychiczny studentów krakowskich uczelni” Badanie zrealizowała Fundacja Czysta Rzeka przy wsparciu merytorycznym zespołu projektowego Mosty Partycypacji: NGO dla polityk publicznych” (nr FERS.04.06–IP.04–0062/23), dofinansowanego przez Unię Europejską w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego. Pierwszym etapem badania była analiza danych zastanych, której celem było osadzenie problematyki kondycji psychicznej studentów krakowskich uczelni w szerszym kontekście diagnoz ogólnopolskich oraz dostępnych badań regionalnych. Przegląd objął publikacje, raporty i badania naukowe z lat 2020–2025, ze szczególnym uwzględnieniem trzech obszarów tematycznych: ogólnej kondycji psychicznej młodych dorosłych w Polsce, specyfiki środowiska akademickiego Krakowa oraz lokalnych czynników środowiskowych wpływających na dobrostan psychiczny. Dodatkowo zgromadzono materiał dotyczący terminologii i realizowania kąpieli leśnych jako jednej z wybranych praktyk budowania kontaktu z naturą oraz dokonano analizy dostępnych międzynarodowych artykułów naukowych (2024-2025) dotyczących terapeutycznego wpływu kąpieli leśnych na zdrowie psychiczne studentów. Drugi etap stanowiło badanie ankietowe CAWI skierowane do studentów krakowskich uczelni. Badanie zrealizowano od lutego do marca 2026 r. za pośrednictwem formularza Google Forms; łączna liczba respondentów wyniosła 135. Zastosowany dobór próby miał charakter nieprobabilistyczny (próba okolicznościowa), dlatego wyniki należy traktować jako opis postaw i praktyk respondentów badania, a nie jako oszacowania odnoszące się do ogółu studentów. Badanie miało na celu rozpoznanie doświadczeń związanych

Tylko niespełna połowa Polaków wierzy, że system kaucyjny to jedyna skuteczna metoda, by plastik, szkło i puszki przestały zalewać lasy, plaże oraz rzeki. Najnowsze badanie EKObarometr, zrealizowane przez SW Research we współpracy z Fundacją Czysta Rzeka, pokazuje wyraźne pęknięcia w tym optymizmie. Podczas gdy mieszkańcy wsi najmocniej upatrują w kaucji ratunku przed dzikimi wysypiskami, blisko co trzeci mieszkaniec kraju wciąż wątpi w sens nowych przepisów. Fundacja podkreśla: bez masowej edukacji ekologicznej sam mechanizm finansowy nie oczyści rzek ani lasów. Wprowadzenie systemu kaucyjnego w Polsce wzbudza ogromne emocje. Z perspektywy organizacji, które na co dzień usuwają z natury tony porzuconych odpadów opakowaniowych, nowe regulacje to krok milowy. Dane z badania EKObarometr pokazują jednak, że rynkowa rewolucja potrzebuje silnego, edukacyjnego fundamentu, by realnie zmienić nawyki Polaków. Tylko w tym roku w ramach Operacji Czysta Rzeka ponad 42 tysiące wolontariuszy uprzątnęło z terenów zielonych ponad 800 ton odpadów. Kobiety i mieszkańcy wsi najbardziej zdeterminowani Wyniki badania EKObarometr jednoznacznie wskazują, że choć kaucja budzi duże nadzieje, społeczeństwo podchodzi do tematu z pewną rezerwą. Łącznie blisko połowa Polaków (46%) uważa system kaucyjny za skuteczne narzędzie (w tym 14% badanych „zdecydowanie zgadza się”, a 32% „raczej zgadza się” ze stwierdzeniem, że to jedyny sposób na zatrzymanie nawyku pozostawiania odpadów w naturze). Z kolei niemal co trzeci mieszkaniec kraju (31%) wątpi w powodzenie nowej procedury. Płeć ma znaczenie: Ekorewolucji mocniej sprzyjają kobiety. Połowa z nich (50%) uważa system kaucyjny za dobre rozwiązanie, przy czym 16% „zdecydowanie się zgadza”, a 34% „raczej się zgadza” ze stwierdzeniem, że to jedyny ratunek dla przyrody. Wśród mężczyzn poziom ogólnego optymizmu jest niższy i wynosi 41% (w tym 13% odpowiedzi „zdecydowanie się zgadzam”). Wieś kontra metropolie: Analiza ze względu na miejsce zamieszkania pokazuje, gdzie problem zanieczyszczenia natury jest najbardziej odczuwalny. Na obszarach wiejskich 16% badanych „zdecydowanie zgadza się”, że kaucja to jedyny ratunek dla przyrody, a łączne poparcie wynosi tam 47%. Z kolei w największych miastach (powyżej 200 tys. mieszkańców), gdzie infrastruktura odbioru odpadów jest najbardziej rozwinięta, odsetek zdecydowanych zwolenników spada do 13%, a całkowite poparcie jest najniższe i wynosi 43%. Pokoleniowe starcie o przyszłość planety Analiza grup wiekowych w badaniu EKObarometr ujawnia rozstrzał świadomości ekologicznej i pokazuje, że metryka ma kluczowe znaczenie dla oceny systemu kaucyjnego. Choć mogłoby się wydawać, że to Pokolenie Z – uznawane za najbardziej zaangażowane w sprawy klimatu – przyjmie kaucję z największym entuzjazmem, badanie pokazuje coś zupełnie innego. Jedynie 7% najmłodszych respondentów „zdecydowanie zgadza się” ze skutecznością kaucji jako jedynego ratunku, a łączny optymizm w tej grupie wynosi zaledwie 35%. Młodzi ludzie, wychowani w świecie cyfrowym, mogą obawiać się barier technologicznych lub logistycznych trudności związanych z codzienną obsługą recyklomatów. Zupełnie inaczej sytuacja wygląda wśród najstarszych respondentów (pokolenie Baby Boomers), którzy okazali się największymi optymistami. W tej grupie aż 24% osób „zdecydowanie zgadza się” z tym stwierdzeniem, a kolejne 34% „raczej się zgadza” (co daje łącznie blisko 58% poparcia). Starsze pokolenia doskonale pamiętają czasy, gdy zwrot szklanych butelek był naturalnym, codziennym elementem gospodarki domowej. Dla nich system kaucyjny nie jest rewolucyjną nowinką, lecz powrotem do dobrych, sprawdzonych już wcześniej nawyków. Wymuszona czy świadoma zmiana zachowań? Wprowadzenie systemu kaucyjnego to głęboka rewolucja w rutynie każdego konsumenta. Badanie wyraźnie dowodzi, że mechanizm finansowy związany z utratą lub zyskiem kilkudziesięciu groszy staje się najsilniejszym bodźcem do zmiany zachowań zakupowych. Choć łącznie aż 31% Polaków wciąż wyraża sceptycyzm (odpowiedzi „raczej” i „zdecydowanie się nie zgadzam”), kaucja docelowo ma przestawić naszą psychikę z trybu „to jest śmieć” na tryb „to jest surowiec, który ma konkretną wartość”. Przeniesienie punktu ciężkości na zwrot w sklepie wymusi na społeczeństwie planowanie przestrzeni w domach oraz logistyki codziennych zakupów. Dane pokazują jednak, że należy zadbać o to, by ta zmiana nie miała charakteru wyłącznie mechanicznego. Jeśli Polacy będą oddawać butelki tylko dla pieniędzy, a nie ze zrozumienia problemu, to odpady nieobjęte kaucją wciąż będą lądować w krzakach. Co ciekawe, 7% badanych deklaruje efekt czystszej okolicy „przy okazji” – pod wpływem systemu kaucyjnego częściej podnoszą z ziemi wszelkie odpady, a nie tylko te objęte kaucją. Bariery systemu kaucyjnego Wyniki EKObarometru jasno pokazują, że system kaucyjny w obecnym kształcie to nie tylko wyzwanie logistyczne, ale przede wszystkim psychologiczne. Z jednej strony widzimy narodziny nowego, finansowego motywatora – blisko 11% Polaków zaczęło podnosić z ziemi butelki, bo widzi w nich realny pieniądz. Z drugiej strony, rygorystyczne zasady systemu rodzą opór. Ponad 24% z nas irytuje konieczność magazynowania brudnych opakowań w domach, a awarie automatów zniechęcają kolejne 18%. Blisko 15% respondentów narzeka na zbyt małą dostępność automatów w swojej okolicy. Na pytanie, co zrobisz z pustą butelką podczas spływu lub wycieczki, jeśli w pobliżu nie ma automatu, połowa Polaków (54%) wykazuje się dużą dojrzałością i deklaruje, że zabierze pustą butelkę ze sobą do domu lub najbliższego sklepu, nawet jeśli będzie to dla nich niewygodne. Ponad jedna czwarta (28%) wyrzuci butelkę do zwykłego kosza na odpady segregowane, w pełni świadomie rezygnując z odzyskania kaucji dla własnej wygody. Co dziesiąty Polak (10%) zastosuje tzw. mechanizm Janusza ekologii – zostawi butelkę w widocznym miejscu lub obok kosza, licząc na to, że ktoś inny zabierze ją dla pieniędzy. Tylko 8% bezrefleksyjnie rzuci ją tam, gdzie leżą inne dzikie śmieci. Oczyszczenie rzek wymaga czegoś więcej niż przepisów Z perspektywy Fundacji Czysta Rzeka system kaucyjny dotyka najważniejszego problemu, z jakim wolontariusze mierzą się podczas akcji sprzątania. Programy takie jak: „Życie nad wodą” czy autorskie „Ekolekcje”[1] prowadzone przez Fundację Czysta Rzeka udowadniają, że dopiero połączenie systemowych rozwiązań prawnych z budowaniem osobistej empatii do natury przynosi trwałe rezultaty. Kaucja daje narzędzia, ale to człowiek podejmuje decyzję, by chronić planetę. W kontekście walki z zanieczyszczeniem wód aż 46% respondentów zgadza się ze stwierdzeniem, że kluczowa jest edukacja i zmiana świadomości – same rozwiązania finansowe nie wystarczą. Nota metodologiczna: Badanie EKOBAROMETR – VIII EDYCJA zostało zrealizowane w maju 2026 przez SW RESEARCH Agencję Badań Rynku i Opinii metodą wywiadów online (CAWI) na panelu internetowym SW Panel na reprezentatywnej próbie 1500 Polaków w wieku 16-80 lat. O badaniu EKObarometr: EKObarometr to jedyny w swoim rodzaju cykl badań poświęcony analizie aktualnych postaw i nastrojów polskich konsumentów wobec szeroko pojętej ekologii obecnej w

Zbliża się 1 czerwca, a wraz z nim coroczny dylemat milionów dorosłych: jaki prezent podarować najmłodszym? Fundacja Czysta Rzeka rzuca wyzwanie plastikowym zabawkom oraz kolejnym grom komputerowym i w ramach zbliżającego się Dnia Dziecka zachęca do podarowania prezentu bezcennego – autentycznego kontaktu z naturą. Organizacja apeluje o wsparcie zbiórki na „Ekolekcje”, które przenoszą naukę przyrody ze szkolnych ławek i sprzed ekranów smartfonów wprost nad brzegi polskich rzek. Współczesne dzieci spędzają przed niebieskimi ekranami urządzeń cyfrowych od kilku do nawet kilkunastu godzin na dobę. Cyfrowe przebodźcowanie, brak ruchu i odcięcie od świata przyrody realnie wpływają na kondycję psychiczną oraz fizyczną młodego pokolenia. W odpowiedzi na ten problem Fundacja Czysta Rzeka stworzyła program plenerowych warsztatów edukacyjnych, udowadniając, że najpiękniejsze wspomnienia z dzieciństwa buduje się na świeżym powietrzu. Zamiast kolejnego gadżetu – czysta przygoda i zachwyt „Ekolekcje” to autorskie zajęcia terenowe prowadzone przez pasjonatów i ekspertów przyrodniczych. Program nie opiera się na nudnych definicjach ani zakazach, bazuje na doświadczaniu natury wszystkimi zmysłami: dzieci uczą się słuchać lasu, badać czystość wody, podglądać rzeczne ekosystemy i bezpiecznie stawiać pierwsze kroki w wolontariacie ekologicznym. – Jako dorośli i rodzice często ulegamy presji kupowania kolejnych przedmiotów, które po kilku dniach lądują zapomniane w kącie pokoju lub stają się kolejnym śmieciem. W ten Dzień Dziecka możemy to zmienić. Podarujmy dzieciom coś, czego nie da się kupić w żadnym sklepie z zabawkami: zachwyt prawdziwym światem, zapach lasu, dumę z uratowania kawałka przyrody i czas spędzony bez filtrów czy wirtualnych lajków. Od ośmiu lat sprzątamy z wolontariuszami polskie rzeki. Robimy to z dumą, ale i z refleksją, że prawdziwa zmiana zaczyna się od edukacji. Chcemy wychować pokolenie, które nie będzie musiało spędzać dorosłości na sprzątaniu świata, bo od małego nauczone będzie empatii do natury. Każda wpłata na naszą zbiórkę to wyjątkowy prezent, jaki możemy sprawić dzieciom i całej planecie – mówi Izabela Sałamacha, ekspertka ds. komunikacji i edukacji w Fundacji Czysta Rzeka. Ufunduj dziecku lekcję natury – jak pomóc? Zamiast kupowania kolejnej rzeczy, każdy może zostać fundatorem wyjątkowej przygody dla najmłodszych. Fundacja Czysta Rzeka prowadzi dedykowaną zbiórkę na platformie zrzutka.pl pod adresem https://zrzutka.pl/z/ekolekcje. Każda kwota przekłada się na realne wsparcie edukacji plenerowej: Wpłat można także dokonywać w inny sposób: Zebrane fundusze pozwolą zorganizować darmowe warsztaty dla szkół i przedszkoli w całym kraju. „Zróbmy dzieciom prezent, który nie straci ważności i ukształtuje ich wrażliwość na całe życie. Pokażmy im wspólnie, że bycie blisko natury to najpiękniejsza podróż, w jaką mogą wyruszyć” – zachęca Izabela Sałamacha. Fundacja Czysta Rzeka Organizacja pozarządowa bazująca na 7-letnim doświadczeniu przeprowadzania akcji społecznego sprzątania rzek i terenów zielonych pod nazwą „Operacja Czysta Rzeka”, gromadząca ponad 95-tysięczna społeczność, która uprzątnęła z łona natury ponad 2000 ton odpadów. Warmia i Mazury plasuje się wysoko wśród zaangażowanych w tę inicjatywę województw. Tylko w tym roku odbyło się tutaj 103 akcje, w ramach których 3600 uczestników zebrało prawie 55 ton odpadów. Kilka akcji zorganizowano w samym Olsztynie, w tym akcje organizowane przez PTTK Mazury nad Łyną i na Łynie czy przez Centrum Współpracy z Otoczeniem Społeczno-Gospodarczym UWM na Kortowie, Koło Naukowe PROSPERO czy akcje szkolne. W 2023 r. za działania promujące ochrony przyrody na Warmii Operacja Czysta Rzeka wygrała w plebiscycie KLIMATYCZNI. Fundację tworzą ludzie zaangażowani, działający z pasją i ceniący wyjątkowość i bogactwo otaczającej nas natury. Z szacunku do przyrody organizacja promuje postawę ekologicznej wrażliwości, aby zachować ją dla przyszłych pokoleń. Fundacja Czysta Rzeka zajmuje się edukacją ekologiczną. Wśród celów organizacji znajdują się, m.in. działalność edukacyjna w zakresie ochrony zasobów wodnych, odpowiedzialnego i prośrodowiskowego stylu życia, w tym zarządzania odpadami oraz promocja zrównoważonego rozwoju społeczności lokalnych. W roku szkolnym 2025/2026 Fundacja Czysta Rzeka realizuje program edukacyjny dla olsztyńskich szkół podstawowych „Życie nad wodą”. Fundatorem Fundacji Czysta Rzeka jest 5 Strona Sp. z.o.o – wydawca czasopisma „Kraina Bugu”, inicjator Operacji Czysta Rzeka. Więcej informacji na https://czystarzeka.org/.

Kilkanaście worków pełnych porzuconych odpadów, czyste brzegi olsztyńskich akwenów, a przede wszystkim ogromna duma z dobrze wykonanej pracy – tak wyglądał kolejny etap autorskiego programu edukacyjnego „Życie nad wodą”. Uczniowie z trzech olsztyńskich szkół podstawowych ruszyli w teren, by posprzątać brzegi rzeki i jezior, którymi opiekują się w ramach projektu Fundacji Czysta Rzeka. Program „Życie nad wodą”, który wystartował na początku roku szkolnego w Olsztynie, ma na celu zaszczepienie w młodych ludziach odpowiedzialności za najbliższe otoczenie przyrodnicze. Szkoły biorące udział w projekcie oficjalnie adoptowały wybrane przez siebie lokalne akweny: rzekę i jeziora, stając się ich całorocznymi opiekunami. Po wczesnowiosennych warsztatach edukacyjnych w plenerze przyszedł czas na najbardziej wyczekiwane działania w terenie. Zamiast lekcji w ławkach – rękawice, worki i troska o naturę Wiosenny maraton sprzątania rozpoczęła młodzież ze Szkoły Podstawowej nr 14 im. Marii Konopnickiej, która z ogromnym zaangażowaniem uporządkowała fragmenty brzegów malowniczej rzeki Łyny. Najwięcej śmieci, najczęściej szklanych i plastikowych butek czy puszek, było na zboczach rzeki. Wśród zdobyczy znalazły się: butelka z życzeniami na Nowy Rok oraz doniczka. Jeszcze tego samego dnia do akcji wkroczyli uczniowie ze Szkoły Podstawowej nr 7 im. Ziemi Warmińskiej w Olsztynie. Ich celem był Las Miejski nad Jeziorem Długim. Młodzi ludzie z dużym skupieniem zbierali śmieci pozostawione przez nieodpowiedzialnych spacerowiczów, łącząc pożyteczne działanie z integracją na świeżym powietrzu.  Niedaleko stacji kolejowej Likusy odkryli dzikie wysypisko, do którego wciąż dorzucano śmieci. Wśród odpadów tu także przeważały szklane i plastikowe butelki. Znaleźli też stalowy nóż, ubrania, świetlówki i dwie opony. Finał majowej fali porządków należał do uczniów ze Szkoły Podstawowej nr 30 im. Marii Zientary-Malewskiej, którzy wzięli pod lupę Jezioro Kortowskie. Młodzi ekolodzy z uśmiechem na ustach i pełną świadomością ekologiczną przeczesywali zarośla wokół akwenu, udowadniając, że dbanie o czystość swojej małej ojczyzny może być wspaniałą przygodą i lekcją empatii do świata przyrody. W miasteczku studenckim młodzież natknęła się na ślady po majówkowym biesiadowaniu – jednorazowe grille, szklane i plastikowe butelki, jednorazowe naczynia, opakowania po chipsach i papierosach. W części leśnej także znaleziono sporo plastiku i butelek. Kilka osób zdecydowało się na zwrot odpadów do butelkomatu. Nauka przez zachwyt i podróże marzeń Akcje sprzątania to jednak nie koniec przygody z programem „Życie nad wodą”. Edukatorzy Fundacji Czysta Rzeka podkreślają, że kluczem jest pokazanie młodzieży szerszego kontekstu dbania o zasoby wodne planety. Pod koniec maja odbędą się ostatnie stacjonarne warsztaty i obserwacje terenowe uczniów. Prawdziwa nagroda za wielomiesięczny trud i ekologiczne zaangażowanie czekają olsztyńskie szkoły już w czerwcu. Uczniowie wyruszą wtedy na wyjątkowe, pełne inspiracji wycieczki rekreacyjno-edukacyjne do jednych z najnowocześniejszych centrów nauki w Polsce: unikalnego ekologicznego centrum Hydropolis we Wrocławiu oraz legendarnego Centrum Nauki Experyment w Gdyni. Tam na własne oczy zobaczą, jak fascynujące tajemnice kryje w sobie woda i jak potężny wpływ ma na nasze codzienne życie. To pierwsza edycja projektu „Życie nad wodą” skierowanego do uczniów szkół podstawowych w Olsztynie. Jest on realizowany, dzięki grantowi przyznanemu Fundacji Czysta Rzeka przez Meridiam Endowment Fund oraz wsparciu finansowemu od spółki Dobra Energia dla Olsztyna sp. z o.o. Prezydent Miasta Olsztyna – Robert Szewczyk oraz Warmińsko-Mazurska Kurator Oświaty – Jolanta Weronika Skrzypczyńska objęli honorowy patronat nad programem edukacyjnym „Życie nad wodą”.     O programie „Życie nad wodą” Celem programu jest propagowanie wrażliwości ekologicznej oraz postaw przyjaznych środowisku, a także nauka uważności i obserwacji przyrody oraz doceniania dobroczynnego wpływu, jaki natura ma na nasze funkcjonowanie. W ramach zajęć w plenerze uczniowie dowiadują się, w jaki sposób funkcjonują obszary wodne i związane z wodą, czym jest i jakie znaczenie ma różnorodność biologiczna. Doświadczają również działania w grupie i rozwijają kompetencje obywatelskie, które pozwolą na aktywne i odpowiedzialne uczestnictwo w życiu społecznym w przyszłości. Program „Życie nad wodą” obejmuje pięć spotkań edukacyjnych nad wybranym przez szkołę akwenem, który na okres roku szkolnego placówka weźmie „pod opiekę”. W trakcie autorskich zajęć uczestnicy zaprzyjaźniają się z najbliższą rzeką lub jeziorem oraz otoczeniem przyrodniczym, poznają historię i zwracają uwagę na to, jaki wpływ człowiek wywiera na środowisko. Uczniowie poszerzają także swoją wiedzę na temat form ochrony przyrody, poznają rodzaje odpadów oraz ich szkodliwość, a także zasady odpowiedzialnego gospodarowania odpadami. Swoje wnioski zapisują w osobistym Dzienniczku Obserwacji. Fundacja Czysta Rzeka Organizacja pozarządowa bazująca na 7-letnim doświadczeniu przeprowadzania akcji społecznego sprzątania rzek i terenów zielonych pod nazwą „Operacja Czysta Rzeka”, gromadząca ponad 95-tysięczna społeczność, która uprzątnęła z łona natury ponad 2000 ton odpadów. Warmia i Mazury plasuje się wysoko wśród zaangażowanych w tę inicjatywę województw. Tylko w tym roku odbyło się tutaj 103 akcje, w ramach których 3600 uczestników zebrało prawie 55 ton odpadów. Kilka akcji zorganizowano w samym Olsztynie, w tym akcje organizowane przez PTTK Mazury nad Łyną i na Łynie czy przez Centrum Współpracy z Otoczeniem Społeczno-Gospodarczym UWM na Kortowie, Koło Naukowe PROSPERO czy akcje szkolne. W 2023 r. za działania promujące ochrony przyrody na Warmii Operacja Czysta Rzeka wygrała w plebiscycie KLIMATYCZNI. Fundację tworzą ludzie zaangażowani, działający z pasją i ceniący wyjątkowość i bogactwo otaczającej nas natury. Z szacunku do przyrody organizacja promuje postawę ekologicznej wrażliwości, aby zachować ją dla przyszłych pokoleń. Fundacja Czysta Rzeka zajmuje się edukacją ekologiczną. Wśród celów organizacji znajdują się, m.in. działalność edukacyjna w zakresie ochrony zasobów wodnych, odpowiedzialnego i prośrodowiskowego stylu życia, w tym zarządzania odpadami oraz promocja zrównoważonego rozwoju społeczności lokalnych. Fundatorem Fundacji Czysta Rzeka jest 5 Strona Sp. z.o.o – wydawca czasopisma „Kraina Bugu”, inicjator Operacji Czysta Rzeka. Więcej informacji na https://czystarzeka.org/.